คำนวณ BMI
คำนวณดัชนีมวลกาย (BMI) จากส่วนสูงและน้ำหนัก แล้วดูว่าอยู่ในกลุ่ม WHO สำหรับผู้ใหญ่ช่วงไหน ใช้เป็นเครื่องมือคัดกรองเร็ว — ไม่ใช่การประเมินสุขภาพครบวงจร
คำนวณ
คำนวณ
เมื่อสลับหน่วย ค่าจะถูกคำนวณใหม่
สูตร
BMI คือน้ำหนักตัวหารด้วยส่วนสูงยกกำลังสอง ในหน่วยเมตริกเป็นกิโลกรัมต่อตารางเมตร ค่าอิมพีเรียลจะถูกแปลงก่อน (ปอนด์→กก., นิ้ว→ม.) เพื่อใช้ขอบเขตเดียวกัน BMI ประเมินสถานะน้ำหนักในระดับประชากร ไม่ได้วัดเปอร์เซ็นต์ไขมันโดยตรง
ตัวอย่างคำนวณ
- แปลง 165 ซม. เป็น 1.65 ม.
- ยกกำลังสอง 1.65 → 2.7225
- หาร 60 กก. ด้วย 2.7225 ≈ 22.0
ผลลัพธ์: 22.0 — น้ำหนักปกติ (กลุ่ม WHO สำหรับผู้ใหญ่)
วิธีอ่านค่า BMI
BMI เป็นดัชนีคัดกรอง การคำนวณง่าย แต่ความหมายทางคลินิกขึ้นกับอายุ เพศ เชื้อชาติ มวลกล้ามเนื้อ และปัจจัยเสี่ยงอื่น
กลุ่ม WHO สำหรับผู้ใหญ่
สำหรับผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ WHO แบ่งเป็นน้ำหนักน้อย (<18.5) ปกติ (18.5–24.9) น้ำหนักเกิน (25–29.9) และโรคอ้วน (≥30) ในทางปฏิบัติอาจแบ่งโรคอ้วนเป็นระดับ I–III
ขอบเขตนี้ใช้ติดตามสุขภาพประชากร คนที่มีกล้ามเนื้อมากอาจอยู่ในช่วงน้ำหนักเกินแม้ไขมันในร่างกายจะไม่สูง
จุดตัดเอเชียและบริบทไทย
แนวทางภูมิภาค (รวม WHO Western Pacific) และแนวปฏิบัติหลายแห่งในเอเชียใช้จุดตัดลงมือต่ำกว่า เช่น BMI ≥23 ถือว่าน้ำหนักเกิน เพราะความเสี่ยงหัวใจ–เมตาบอลิกอาจสูงขึ้นเร็วกว่า ในไทย กรมควบคุมโรคและกระทรวงสาธารณสุขใช้ BMI ในการเฝ้าระวัง — ให้ยึดคำแนะนำของแพทย์ที่ดูแลคุณ
เด็กและวัยรุ่น
อายุต่ำกว่า 18 ปี ต้องอ่าน BMI เทียบเปอร์เซ็นไทล์ตามอายุและเพศบนกราฟการเจริญเติบโต (WHO หรือ CDC) ไม่ใช้ขอบเขตผู้ใหญ่ในหน้านี้
สิ่งที่ BMI ไม่บอก
BMI ไม่สะท้อนการกระจายไขมัน สมรรถภาพ ความหนาแน่นกระดูก หรือภาวะบวมน้ำ การตัดสินใจสำคัญควรเสริมด้วยรอบเอว การประมาณเปอร์เซ็นต์ไขมัน ผลเลือด และการประเมินทางคลินิก
ข้อเท็จจริงน่าสนใจ
เดิมคือดัชนี Quetelet
นักสถิติชาวเบลเยียม Adolphe Quetelet เสนออัตราส่วนน้ำหนัก/ส่วนสูง² ในทศวรรษ 1830 และ Ancel Keys ทำให้คำว่า body mass index (BMI) เป็นที่รู้จักในทศวรรษ 1970
จุดตัดเอเชียต่ำกว่า
WHO Western Pacific และแนวทางเอเชียหลายฉบับแนะนำให้พิจารณาน้ำหนักเกินราว BMI ≥23 เพราะความเสี่ยงสุขภาพอาจเพิ่มขึ้นที่ค่าต่ำกว่ากลุ่มอ้างอิงตะวันตก
ไม่เหมาะกับนักกีฬาบางกลุ่ม
นักกีฬารักบี้หรือนักเพาะกายอาจมี BMI เกิน 30 ทั้งที่ไขมันต่ำ — กล้ามเนื้อหนาแน่นกว่าไขมัน จึงทำให้น้ำหนัก/ส่วนสูง² ประเมินสัดส่วนไขมันเกินจริงได้
น้ำหนักเกินในไทย
กรมควบคุมโรคและกระทรวงสาธารณสุขเผยแพร่ข้อมูลน้ำหนักเกิน–โรคอ้วนผ่านการสำรวจสุขภาพเป็นระยะ BMI ยังเป็นตัวชี้วัดคัดกรองมาตรฐาน มักใช้ร่วมกับรอบเอวและพฤติกรรมสุขภาพ
เด็กใช้เปอร์เซ็นไทล์
อายุต่ำกว่า 18 ปี กราฟการเจริญเติบโตแปลง BMI เป็นเปอร์เซ็นไทล์ตามอายุและเพศ — ไม่ใช้ขอบเขตผู้ใหญ่ 18.5–24.9
คำถามที่พบบ่อย
หารน้ำหนักเป็นกิโลกรัมด้วยส่วนสูงเป็นเมตรยกกำลังสอง เครื่องมือรับหน่วยอิมพีเรียลได้และแปลงอัตโนมัติก่อนจัดกลุ่ม WHO สำหรับผู้ใหญ่
มีประโยชน์ในการคัดกรองผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ แต่ผู้ที่มีกล้ามเนื้อมากอาจถูกประเมินไขมันสูงเกิน และผู้สูงอายุที่มวลกล้ามเนื้อลดอาจถูกประเมินความเสี่ยงต่ำเกิน ไม่ใช่การวินิจฉัย
ผู้ใหญ่ส่วนใหญ่ตาม WHO ช่วงปกติคือ 18.5–24.9 น้ำหนักเกิน 25–29.9 และโรคอ้วนตั้งแต่ 30 ขึ้นไป แนวทางเอเชีย/ไทยมักใช้จุดตัดลงมือต่ำกว่า (เช่น ≥23)
ใช้ได้ทั้งสองแบบ — สลับหน่วยได้ สูตรหลังแปลงเป็น kg/m² เสมอ
ไม่ได้ เป็นเพียงตัวชี้วัดคัดกรอง ปรึกษาบุคลากรทางการแพทย์เมื่อตัดสินใจด้านสุขภาพ โดยเฉพาะถ้ามีปัจจัยเสี่ยงอื่น
ไม่ได้กับขอบเขตผู้ใหญ่ เด็กและวัยรุ่นต้องใช้ตารางเปอร์เซ็นไทล์ตามอายุและเพศของ WHO หรือ CDC
แหล่งอ้างอิง
- Obesity and overweight — fact sheet นิยามกลุ่ม BMI ผู้ใหญ่ที่ใช้ในระดับสากล
- โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและการควบคุมน้ำหนัก บริบทการเฝ้าระวังน้ำหนักเกิน–โรคอ้วนในประเทศไทย
- ข้อมูลสุขภาพประชาชน นโยบายและคำแนะนำสาธารณสุขที่เกี่ยวข้องกับน้ำหนักตัว
- Appropriate body-mass index for Asian populations ที่มาของจุดตัด BMI ลงมือที่ต่ำกว่าในประชากรเอเชียบางกลุ่ม