Ekskavatör Üretim Hesaplama
Kova hacmi, dolum faktörü, çevrim süresi ve işletme verimliliğini girin. Hafriyat ve keşif için saatlik m³ oryantasyonu alın — şantiye kronometrajının yerine geçmez.
Hesapla
Hesapla
Birimler değişince değerler yeniden hesaplanır
Sonuç
Formül
Saatlik gevşek üretim = kova hacmi × dolum faktörü × saatlik çevrim × işletme verimliliği. Saatlik çevrim = 3.600 ÷ çevrim süresi (saniye). Bank (yerinde) hacim, gevşek çıktıyı (1 + şişme oranı) ile böler; böylece hendek veya kesim miktarını kamyonla taşınan gevşek hacimle karşılaştırabilirsiniz.
Çalışılmış örnek
- Kova 1,2 m³ · dolum 90% · çevrim 25 s · verimlilik 75% · şişme 25%
- Çevrim/sa = 3600 ÷ 25 = 144 · Q_gevşek = 1,2 × 0,90 × 144 × 0,75 = 116,64 m³/sa
- Q_bank = 116,64 ÷ 1,25 = 93,31 m³/sa
Sonuç: ≈ 116,6 m³/sa gevşek · ≈ 93,3 m³/sa bank
Ekskavatör üretimi nasıl tahmin edilir
Bu, Türkiye’de hafriyat ve şantiye planlamasında kullanılan klasik çevrim tabanlı tahmin yöntemidir. Gerçek çıktı operatör, kazı derinliği, dönüş açısı, kamyon mesafesi ve zemin koşullarına göre değişir.
Kova hacmi ve dolum faktörü
Yükleme biçiminize uyan yığınlı (veya düzeltilmiş) nominali kullanın. Dolum faktörü, malzemenin teorik yığınına ulaşmadığını hesaba katar — yapışkan kil sıkça %80–95, patlatılmış kaya çok daha düşük.
Çevrim süresi ve verimlilik
Çevrim: kazı → dönüş → boşaltma → dönüş. Kısa dönüşler ve sığ kesimler saniye kazandırır. İşletme verimliliği, saatin gerçekten çevrim yapılan payıdır (mola, kamyon bekleme, yer değiştirme) — 45–50 dk/sa (≈ %75–83) metraj ve keşiflerde yaygın planlama aralığıdır.
Gevşek hacim ile bank (yerinde) hacim
Kazı sırasında zemin şişer. Şişme faktörü S gevşek üretimi bank (yerinde) hacme çevirir: bank = gevşek ÷ (1+S). Kamyon kapasiteleri genelde gevşek; proje / keşif miktarları çoğu zaman banktır.
Neyi modellemiyoruz
Kamyon filosu eşleştirme, eğim tırmanma, su altı kazı veya OEM üretim tabloları yok. Teklif için kritik işlerde kendi zemininizde ve makine sınıfınızda zaman etüdü ile kalibre edin.
İlginç bilgiler
Hafriyatta zemin sınıfı tempo belirler
Keşif ve metrajlarda kazı çoğu zaman zemin sınıfına göre ayrılır. Aynı ekskavatör yumuşak toprakta ve kayada çok farklı m³/sa üretir; sınıfı jeoteknikten alın, broşürdeki »ortalama toprak«tan değil.
İstanbul şantiyesinde dar alan çevrimi uzatır
Dar sokaklar, park hâlindeki araçlar ve altyapı hatları her çevrimi uzatır: kısa dilimler, sık duruş ve kamyona yavaş hizalanma. Açık saha varsayımı şehir hafriyatında nadiren tutar.
Kil yapışır, kaya dolumu düşürür
Yapışkan kil kovada kalır ve faydalı hacmi düşürür; kötü patlatılmış kaya parçalar hâlinde dolar. Kaya diliminde dolumu düşürün, çevrim süresini killi kazıya göre uzatın.
Kamyon kuyruğu vardiyayı yer
Tek yükleme noktası olan hat kazılarında kamyon gecikince ekskavatör bekler. Filo mesafeye yetişmiyorsa büyük kova, düzenli kamyon ritmi olan daha küçük makinenin gerisine düşebilir.
Sıkça sorulan sorular
Kova hacmini dolum faktörü, saatlik çevrim (3.600 ÷ çevrim saniyesi) ve işletme verimliliği ile çarpın. Bank (yerinde) hacim için isteğe bağlı olarak (1 + şişme) ile bölün.
Daha ağır sınıflar kazı direncini artırır ve genelde dolumu düşürür. Katsayıları kendi metraj/analiz tabanınızdan alın, sonra şantiyede birkaç gerçek çevrimle doğrulayın.
Sınırlı dönüş, hatların elle açılması ve kısa dilimler çevrimi uzatır. Verimliliğe bekleme payı koyun; yalnızca kovayı küçültmek yetmez.
İyi parçalanmamış kayada dolum çoğu zaman ortalama toprağın çok altındadır. İyimser kalmayın; birkaç çevrim tartın veya hacim tahmin edin.
Bank yerindeki bozulmamış hacimdir; gevşek kazı sonrası şişmiş hacimdir. Kamyonlar genelde gevşek taşır; keşif miktarları sıkça banktır — şişme ile düzeltin.
Hayır. Hızlı senaryo içindir; kritik tekliflerde üretici verisi ve saha ölçümüyle doğrulayın.
Kaynaklar
- Caterpillar Performance Handbook (hafriyat üretim kavramları) Çevrim tabanlı üretim tahmini için sektör referansı.
- Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı — İSG / kazı güvenliği Kazı çalışmalarında İSG gereklilikleri — üretim matematiğinden ayrıdır.
- Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı — yapı/hafriyat bağlamı Türkiye’de inşaat ve hafriyat işleri için idari ve teknik çerçeve.