คำนวณอัตราส่วนเอว
วัดเอว (และสะโพกสำหรับ WHR) เพื่อคัดกรองไขมันส่วนกลาง — อัตราส่วนเอวต่อส่วนสูงหรือเอวต่อสะโพกพร้อมช่วงความเสี่ยงที่ใช้อ้างอิง
คำนวณ
คำนวณ
เมื่อสลับหน่วย ค่าจะถูกคำนวณใหม่
ผลลัพธ์
สูตร
อัตราส่วนเอวต่อส่วนสูง (WHtR) = เอว ÷ ส่วนสูง NICE และหน่วยงานสาธารณสุขหลายแห่งใช้ราว 0.5 เป็นเกณฑ์เริ่มลงมือเมื่อความเสี่ยงหัวใจเมตาบอลิกสูงขึ้น อัตราส่วนเอวต่อสะโพก (WHR) = เอว ÷ สะโพก; เกณฑ์ WHO: ผู้ชาย ≥0.90 และผู้หญิง ≥0.85 ชี้ความเสี่ยงสูงขึ้นอย่างมีนัย
ตัวอย่างคำนวณ
- เอว 85 ซม. ส่วนสูง 175 ซม.
- WHtR = 85 ÷ 175 = 0.49
- หมวด: ดีต่อสุขภาพ (ต่ำกว่าเกณฑ์ลงมือ 0.5)
ผลลัพธ์: 0.49 — WHtR ในเกณฑ์ดี
การอ่านอัตราส่วนเอว
ไขมันส่วนกลางมีความเสี่ยงเมตาบอลิกต่างจากไขมันที่เก็บที่อื่น — การวัดเอวจับสัญญาณนี้ได้ดีกว่าน้ำหนักอย่างเดียว
เอวต่อส่วนสูง (WHtR)
กฎง่าย ๆ: ให้เอวต่ำกว่าครึ่งหนึ่งของส่วนสูง (WHtR < 0.5) ค่า 0.5–0.6 ชี้ความเสี่ยงสูงขึ้น; เกิน 0.6 ความเสี่ยงที่เกี่ยวกับโรคอ้วนสูงขึ้นในเครื่องมือคัดกรอง
เอวต่อสะโพก (WHR)
WHR เปรียบเทียบไขมันหน้าท้องกับไขมันสะโพก WHO จัดผู้ชายที่ WHR ≥0.90 และผู้หญิง ≥0.85 เป็นความเสี่ยงหัวใจเมตาบอลิกสูงขึ้นอย่างมีนัย
วิธีวัด
ยืนผ่อนคลาย วัดเอวตรงกลางระหว่างซี่โครงล่างกับยอดกระดูกเชิงกราน (หรือที่สะดืออย่างสม่ำเสมอ) สะโพกที่จุดกว้างสุดของก้น สายวัดขนานพื้น แน่นแต่ไม่รัด
ข้อเท็จจริงน่าสนใจ
“เอวครึ่งส่วนสูง”
แคมเปญสาธารณสุข (รวมบริบท NICE ของสหราชอาณาจักร) เผยแพร่ WHtR < 0.5 เป็นข้อความคัดกรองที่จำง่าย
ดีกว่า BMI อย่างเดียวไหม?
การวัดเอวเพิ่มข้อมูลการกระจายไขมัน — โดยเฉพาะเมื่อ BMI ปกติแต่ไขมันส่วนกลางสูง (“อ้วนน้ำหนักปกติ”)
ความต่างตามเพศใน WHR
ผู้หญิงมักสะสมไขมันสะโพก/ต้นขาตามธรรมชาติ; เกณฑ์ WHR จึงต่างตามเพศในแนวทาง WHO
เสริมเปอร์เซ็นต์ไขมัน
อัตราส่วนเส้นรอบวงไม่ทดแทน DEXA หรือการประมาณเปอร์เซ็นต์ไขมันแบบ Navy — เป็นการคัดกรองสนามที่รวดเร็ว
บริบทเอวในไทยและ WHO
องค์การอนามัยโลก (WHO) เป็นแหล่งอ้างอิงหลักเรื่องเกณฑ์ WHR และการวัดเอว กรมควบคุมโรคและกระทรวงสาธารณสุขแนะนำติดตามรอบเอวควบคู่ BMI เพื่อประเมินความเสี่ยงโรคไม่ติดต่อเรื้อรัง
คำถามที่พบบ่อย
หลายแนวทางแนะนำ WHtR ต่ำกว่า 0.5 ระหว่าง 0.5 ถึง 0.6 มักทำเครื่องหมายความเสี่ยงสูงขึ้น; เกิน 0.6 ความเสี่ยงสูงกว่า
WHO: ผู้ชาย ≥0.90 และผู้หญิง ≥0.85 ชี้ความเสี่ยงสูงขึ้นอย่างมีนัย ต่ำกว่านั้นความเสี่ยงในการคัดกรองมักต่ำกว่า
ตรงกลางระหว่างซี่โครงล่างกับกระดูกสะโพก หรือที่สะดืออย่างสม่ำเสมอ — จุดเดิมทุกครั้งสำคัญกว่าเลือกจุดในตำราจุดใดจุดหนึ่ง
WHtR ใช้แค่เอวกับส่วนสูง — จำง่าย WHR เพิ่มสะโพกและเกณฑ์ตามเพศ — ทั้งคู่คัดกรองไขมันส่วนกลาง
ได้ — บางครั้งเรียก “อ้วนน้ำหนักปกติ” อัตราส่วนจากเอวอาจส่งสัญญาณความเสี่ยงไขมันส่วนกลางขณะที่ BMI ดูดี จึงใช้คู่กับ BMI ไม่ใช่แทน
ไขมันส่วนกลางมักเพิ่มตามอายุโดยน้ำหนักไม่เปลี่ยนมาก อัตราส่วนเอวจึงสูงขึ้นได้ เกณฑ์ความเสี่ยงที่เผยแพร่ส่วนใหญ่สำหรับผู้ใหญ่ ไม่ได้ยืนยันในเด็ก
รายเดือนหรือรายไตรมาสพอติดตามแนวโน้ม วัดเวลาเดียวกันของวัน โดยเฉพาะก่อนอาหาร และใช้จุดกายวิภาคเดิม
แหล่งอ้างอิง
- Waist circumference and waist-hip ratio report เกณฑ์ WHR และโปรโตคอลการวัด
- โรคไม่ติดต่อเรื้อรังและปัจจัยเสี่ยง บริบทไทยเรื่อง BMI รอบเอว และความเสี่ยงโรคหัวใจเมตาบอลิก
- Obesity: identification and classification บริบท WHtR ในแนวทางคลินิกของสหราชอาณาจักร