Karışım ve Seyreltme Hesaplama
Konsantre bir çözeltiyi hedef yüzdeye indirin, su ekledikten sonraki derişimi bulun veya farklı yüzdelerde iki çözeltiyi karıştırın. Tüm hacimlerde aynı birimi kullanmanız yeterlidir.
Hesapla
Hesapla
Sonuç
Formül
Etkin madde içermeyen su ya da çözücüyle seyreltmede çözünen madde miktarı korunur: C₁ × V₁ = C₂ × V₂. Gerekli konsantre V₁ = C₂V₂ / C₁, eklenecek seyreltici V₂ − V₁ olur. İki çözelti karıştırıldığında hacme göre ağırlıklı ortalama kullanılır.
Çalışılmış örnek
- %10 konsantreden %2 oranında 500 mL çözelti hazırlanacak
- V₁ = 2 × 500 ÷ 10 = 100 mL konsantre
- Seyreltici = 500 − 100 = 400 mL
Sonuç: 100 mL konsantre + 400 mL su → %2 çözelti
Karışım ve seyreltme yüzdesi nasıl hesaplanır?
İşlem türünü seçin; derişimleri aynı yüzde türünde (% h/h, % a/a veya % a/h), hacimleri de aynı birimde girin. Hesaplayıcı uygun eşitliği düzenleyerek ara adımları gösterir.
C₁V₁ = C₂V₂ seyreltme eşitliği
C₁ ve V₁ stok çözeltinin derişimi ile hacmi; C₂ ve V₂ ise seyreltilmiş çözeltinin derişimi ile toplam hacmidir. Eşitlik, çözünen madde miktarının değişmediğini ifade eder.
Seyreltici etkin madde içermiyorsa miktarı V₂ − V₁’dir. Stok hacmi ve hedef yüzde biliniyorsa son hacim V₂ = C₁V₁ / C₂ ile bulunur.
Farklı yüzdelerde iki çözeltiyi karıştırma
İki bileşen de etkin madde içeriyorsa miktarlar toplanıp toplam hacme bölünür. Örneğin %40’lık 200 mL ile %10’luk 300 mL karışınca sonuç (8000 + 3000) / 500 = %22’dir.
Yüzde türlerini karıştırmayın
Hacimce yüzde ile kütlece yüzde aynı işlemde kullanılamaz. Molarite, normalite ve alkol derecesi için yoğunluk ya da başka dönüşüm verileri gerekebilir.
İdeal modelin sınırları
Yoğunluk farkı, karışımda hacim büzülmesi, sıcaklık, kimyasal tepkime ve çok aşamalı seri seyreltmeler hesaba katılmaz. Laboratuvar kimyasalları ve temizlik ürünlerinde ürün talimatı esastır.
İlginç bilgiler
C₁V₁ = C₂V₂ bir madde denkliğidir
Seyreltici çözünen madde eklemediğinde ve hacimler toplanabilir kabul edildiğinde eşitlik geçerlidir. Laboratuvar çözeltilerinden havuz bakımına kadar aynı hesap mantığı kullanılır.
Kolonya ve etil alkol ideal davranmayabilir
Etanol ile su karıştığında toplam hacim, ayrı hacimlerin toplamından biraz küçük olabilir. Hassas alkol derecesi ayarında sıcaklığa bağlı alkolmetre tabloları gerekir.
Seri seyreltme oranları çarpılır
Önce 1:10, ardından yine 1:10 seyreltme toplamda 1:100’dür. Her basamak kendi içinde C₁V₁ = C₂V₂ eşitliğine uyar.
Karışım yüzdesi basit ortalama değildir
Eşit hacimde %10 ve %50 çözelti %30 verir; fakat 100 mL %10 ile 400 mL %50 karışımı %42 olur. Hacimler sonucu ağırlıklandırır.
Sıkça sorulan sorular
Stok derişimi, stok hacmi ve son hacim biliniyorsa C₂ = C₁ × V₁ / V₂ kullanılır. Gerekli stok hacmi için V₁ = C₂ × V₂ / C₁ formülünü uygulayın.
Önce hedef yüzde için gereken konsantre hacmini bulun, sonra bunu son hacimden çıkarın. %10’dan 500 mL %2 hazırlamak için 100 mL konsantreye 400 mL su eklenir.
“İki çözeltiyi karıştır” seçeneğinde iki derişimi ve hacmi girin. Hesaplama C_f = (C_aV_a + C_bV_b) / (V_a + V_b) ile yapılır.
Hayır. %0’lık seyreltici yalnızca derişimi düşürür. Yüzdeyi yükseltmek için daha güçlü stok, ek çözünen madde veya çözücü uzaklaştırma gerekir.
Evet. Bütün hacimler aynı birimde olduğu sürece mL, L, fl oz veya gal kullanılabilir.
Matematiksel olarak, tarif yüzde derişimliyse ve seyreltici etkin madde içermiyorsa kullanılabilir. Etiket oranlarına, kişisel koruma uyarılarına ve kimyasalları karıştırmama kurallarına mutlaka uyun.
Kaynaklar
- SI Kılavuzu — hacim ve derişim SI hacim birimleri ve nicelik denklemleri için başvuru kaynağı.
- Gold Book — Dilution Seyreltmenin uluslararası kimya terminolojisindeki tanımı.
- Kimyasalların güvenli kullanımı Evsel ve mesleki kimyasal maruziyetlerinde güvenlik bilgileri.