Vites Oranı Hesaplama
Diş sayılarından vites oranı, aks ile toplam oran veya vitesler arası yüzde düşüşü hesaplayın. Aks swap’i, spor şanzıman ve «bu atlama motoru boğar mı?» sorusu için pratik.
Hesapla
Hesapla
Sonuç
Formül
Basit dişli çifti oranı = sürülen diş ÷ sürücü diş (1’den büyükse çıkışın bir turu için girişin kaç tur döndüğü). Genel oran = şanzıman × son dişli. Yüzde düşüş = (oran₁ − oran₂) ÷ oran₁ × 100%.
Çalışılmış örnek
- Taç 41 diş, pinyon 11 diş → i = 41 ÷ 11 ≈ 3,727
- 3. vites 1,45 × son 3,727 → genel ≈ 5,40
- 2. 2,10 vs 3. 1,45 → düşüş = (2,10 − 1,45) ÷ 2,10 ≈ 31%
Sonuç: Aks ≈ 3,73:1 · 3. viteste genel ≈ 5,40:1 · 2→3 düşüş ≈ 31%
Vites oranları nasıl hesaplanır
Diş sayısı matematiği, ara idle’ların oranı değiştirmediği düz/helisel çiftleri varsayar. Planet setleri farklı model ister.
Sürücü ve sürülen
“Sürücü” giriş dişlisidir (pinyon); “sürülen” çıkıştır (taç). Diferansiyelde taç ÷ pinyon, birçok gövdede damgalı aks oranıdır (örn. 3,73).
Genel oran
Tekerlek torku şanzıman × son dişli (ve varsa transfer) ile çarpılır. Daha yüksek sayısal genel oran daha fazla tork çoğaltması ve aynı yol hızında daha yüksek motor devri demektir.
Yüzde düşüş
Ardışık vitesler arası düşüş, sabit hızda yukarı vitese geçince devrin ne kadar indiğini anlatır. Büyük düşüşler tepeli motoru boğabilir; sık oranlar güç bandında tutar.
Modellemediğimiz
Planet setleri, CVT, çift kavramalı kayma veya verim kayıpları yok — yalnızca oran geometrisi.
İlginç bilgiler
3,73 ve 4,10 Türkiye forumlarında
BMW/VW/Opel topluluklarında 3,73 ve 4,10 sık geçer. 4,10 daha çok tork çarpar ve otoyol devrini yükseltir; 3,73 günlük uzlaşma olarak kalır — TÜVTÜRK belgesiyle uyumu unutmayın.
Sık aralıklı spor kutular
Pist veya slalomda küçük yüzde düşüşler güç bandında tutar. Uzun yolda dizelde büyük atlamalar daha az rahatsız eder.
Diş saymak atölyede
İlanda veya ruhsatta aks yazmıyorsa: çember ÷ pinyon = aks oranı. Klasik ustalık yöntemi.
Overdrive ve TEM tüketimi
Şanzıman oranı < 1,0 ise 120–130 km/s’te devir düşer. Tork çarpanı azalır: tüketim için iyi, sollama zaten zor ise kötü.
Sıkça sorulan sorular
Tahrik edilen (çıkış) diş sayısını tahrik eden (giriş) dişe bölün. Örnek: 41 ÷ 11 ≈ 3,73:1.
Şanzıman oranı × diferansiyel (ve varsa transfer kutusu). Motor turunu tekerlek turuna bağlar.
Sokak kutularında sıkça %20–40. Pist motorları daha sık aralık ister; tork eğrisine bakın.
Yüksek sayısal oran torku çoğaltır ve hızda devri yükseltir — hızlanma/çekme için iyi, rahat seyir için kötü.
Tek ayna/dişli çifti için evet (diş ÷ diş). Yol hızı için tekerlek çapı da gerekir — RPM/hız aracını kullanın.
Kaynaklar
- Fundamentals of vehicle dynamics Otomotiv mühendisliğinde aktarma oranı tanımları.
- Gear nomenclature Dişli geometrisi ve oranları için sektör terminolojisi.