Máy tính mã màu điện trở
Chọn số vạch, rồi chọn màu từng vạch từ thân điện trở về phía vạch dung sai. Kết quả gồm điện trở danh định, dung sai, dải chấp nhận và hệ số nhiệt nếu có vạch thứ sáu.
Tính
Tính
Kết quả
Công thức
Điện trở xuyên lỗ dạng trụ mã hóa giá trị bằng vạch màu (IEC 60062). Các chữ số tạo phần có nghĩa; vạch tiếp theo là hệ số nhân thập phân; vạch sau là dung sai; vạch thứ sáu tùy chọn là hệ số nhiệt ppm/K. Đọc từ đầu đối diện dấu dung sai (hoặc TCR).
Ví dụ minh họa
- 4 vạch: nâu, đen, đỏ, vàng
- Chữ số 1 và 0 → 10; hệ số đỏ ×100 → 1.000 Ω
- Dung sai vàng → ±5% (950 Ω – 1.050 Ω)
Kết quả: 1 kΩ ±5%
Cách đọc mã màu điện trở
Chọn 4, 5 hoặc 6 vạch, đặt từng màu, rồi áp dụng bảng chữ số, hệ số nhân, dung sai và TCR chuẩn. Kết quả dùng tiền tố kỹ thuật (Ω, kΩ, MΩ, GΩ).
Bố cục 4, 5 và 6 vạch
Bốn vạch: hai chữ số, hệ số nhân, dung sai (carbon-film phổ biến, thường ±5% vàng). Năm vạch: ba chữ số, hệ số nhân, dung sai (metal-film ±1% hoặc tốt hơn). Sáu vạch thêm TCR sau dung sai cho điện trở chính xác.
Màu chữ số, hệ số nhân và dung sai
Chữ số đen=0 đến trắng=9. Hệ số nhân dùng cùng màu theo lũy thừa mười, cộng vàng×0,1 và bạc×0,01. Dung sai thường gặp: nâu ±1%, đỏ ±2%, xanh lá ±0,5%, xanh dương ±0,25%, tím ±0,1%, vàng ±5%, bạc ±10%, không vạch ±20%.
Hướng đọc
Bắt đầu từ đầu có các vạch dày sát chân, xa khoảng trống rộng trước vạch dung sai (và TCR). Vàng hoặc bạc gần một đầu gần như luôn là dung sai hoặc hệ số phân số — không phải chữ số đầu.
Những gì không được mô hình hóa
Không có công suất (watt), kích thước thân, chế độ hỏng, hay ký hiệu ngoài IEC (mã quân sự ba chữ số, mã số SMD). Luôn xác nhận linh kiện quan trọng bằng đồng hồ vạn năng.
Sự thật thú vị
IEC 60062 là chuẩn tham chiếu
Tiêu chuẩn IEC 60062 định nghĩa đánh dấu chữ/số và màu cho điện trở và tụ điện.
Giá trị ưu tiên chuỗi E
Nhà máy giữ giá trị chuỗi E6, E12, E24, E96 nên “47 kΩ” đọc được khớp linh kiện thực tế trên catalog.
Vì sao có vàng và bạc
Vàng và bạc dành cho hệ số nhân và dung sai — không phải màu chữ số — nên vạch vàng ở cuối đọc là ±5% (hoặc ×0,1 nếu là hệ số trên 4 vạch).
TCR theo ppm trên kelvin
Vạch thứ sáu cho biết điện trở lệch bao nhiêu theo nhiệt độ (ví dụ nâu = 100 ppm/K). Quan trọng với mạch analog chính xác, ít quan trọng với hạn dòng LED thông thường.
Điện tử nghiệp dư tại Việt Nam
Ở chợ linh kiện và cửa hàng online, điện trở 1/4 W 5% (4 vạch) vẫn phổ biến nhất cho Arduino, sửa chữa thiết bị gia dụng và mạch học tập.
Câu hỏi thường gặp
Đọc hai vạch chữ số, rồi hệ số nhân, rồi dung sai. Ví dụ: nâu-đen-đỏ-vàng → 10 × 100 = 1.000 Ω với dung sai ±5%.
Năm vạch thêm chữ số có nghĩa thứ ba cho giá trị mịn hơn (thường E96), rồi hệ số và dung sai. Bốn vạch chỉ hai chữ số có nghĩa.
Là vạch cuối (dung sai) nghĩa ±5%. Là hệ số trên 4 vạch nghĩa ×0,1. Vàng không bao giờ là màu chữ số.
Từ đầu các vạch màu sát nhau hơn. Vạch dung sai (thường vàng/bạc) cách một khoảng rộng hơn và gần chân còn lại.
Đó là hệ số nhiệt điện trở (TCR) theo ppm/K. Chọn “6 vạch” trên máy tính này để đưa vào.
Không. Chip resistor dùng mã số hoặc EIA-96 trên thân, không phải vạch màu trụ.
Dung sai cho dải quanh danh định; lão hóa và nhiệt làm lệch linh kiện thật; đọc ngược chiều rất phổ biến. Tin đồng hồ đã hiệu chuẩn khi sửa chữa.
Đen (0) hiếm khi là chữ số đầu trên linh kiện thật; nâu đến trắng (1–9) là điển hình. Công cụ vẫn chấp nhận đen để bạn duyệt đủ bảng.
Tài liệu tham khảo
- IEC 60062 — Marking codes for resistors and capacitors Tiêu chuẩn quốc tế về đánh dấu màu và chữ/số điện trở.
- NIST Guide to the SI Xử lý SI cho ohm và đơn vị điện liên quan.
- Tiêu chuẩn kỹ thuật điện Bối cảnh tiêu chuẩn hóa linh kiện và đơn vị tại Việt Nam.