Tính định luật Ohm
Chọn cặp đại lượng bạn đã biết — điện áp, dòng điện, điện trở hoặc công suất — rồi nhận hai đại lượng còn lại. Phù hợp mạch DC đơn giản, học điện tử và kiểm tra nhanh tại xưởng.
Tính
Tính
Kết quả
Công thức
Định luật Ohm: V = I × R. Công suất điện: P = V × I (cũng P = I²R = V²/R). Với hai trong bốn đại lượng, hai còn lại giải được bằng đại số.
Ví dụ minh họa
- Cho V = 12 V, I = 2 A
- R = V ÷ I = 12 ÷ 2 = 6 Ω
- P = V × I = 12 × 2 = 24 W
Kết quả: R = 6 Ω · P = 24 W
Cách tính định luật Ohm và công suất
Chọn chế độ theo hai đại lượng đã biết. Máy tính sắp xếp lại V = IR và quan hệ công suất, rồi hiện cả bốn giá trị.
Sáu cặp đầu vào
Chế độ VI, VR, VP, IR, IP và RP phủ mọi cặp xác định mạch điện trở lý tưởng. Trường không liên quan với chế độ được ẩn để tránh nhầm.
Giả định mạch
Mô hình DC lý tưởng với điện trở thuần. Không có phản kháng, sụt áp dây, dung sai linh kiện hay hiệu suất nguồn. Với AC, dùng giá trị RMS phù hợp và nhớ hệ số công suất nếu tải không thuần trở.
Những gì không được mô hình hóa
Không phân tích mạch phức tạp, định luật Kirchhoff nhiều vòng, hay định mức an toàn linh kiện. Kiểm tra datasheet về dòng, điện áp và công suất tối đa cho phép.
An toàn làm việc với điện
Tính toán lý tưởng không thay thế PPE, cầu dao và quy trình LOTO tại xưởng. Với lắp đặt nhà ở, tuân thủ tiêu chuẩn điện Việt Nam (TCVN) và thợ điện có giấy phép.
Sự thật thú vị
Ohm và watt liên thông
Biết V và I ngay có R và P. Biết R và P thì V = √(P×R) và I = √(P/R).
Điện áp dân dụng Việt Nam
Lưới điện sinh hoạt thường ~220 V AC. Máy tính này cho quan hệ DC/thuần trở; đo AC cần hiểu RMS và an toàn điện.
Công suất quyết định nhiệt
Điện trở tiêu tán P = I²R dưới dạng nhiệt. Chọn định mức watt thấp quá là nguyên nhân phổ biến linh kiện cháy.
Đơn vị SI thống nhất
Volt, ampere, ohm và watt là đơn vị SI nhất quán — không cần hệ số đổi nếu mọi đầu vào đã ở đơn vị cơ bản đó.
Điện trở công suất
Chọn điện trở 0,25 W cho tải 1 W sẽ hỏng nhanh dù định luật Ohm với V/I/R “đúng”. Luôn kiểm định mức công suất.
Câu hỏi thường gặp
R = V ÷ I. Ví dụ: 12 V và 2 A → R = 6 Ω. Chế độ “Điện áp & dòng” tính cả R và P.
P = V × I, hoặc P = I² × R, hoặc P = V² ÷ R. Chọn chế độ khớp hai đại lượng bạn đo được.
V = I × R, với V tính bằng volt, I ampere, R ohm. Dạng khác: I = V/R và R = V/I.
Với ước lượng tải thuần trở bằng giá trị RMS, quan hệ tương tự áp dụng. Với động cơ hoặc tải phản kháng, công suất thực liên quan hệ số công suất — ngoài mô hình đơn giản này.
Kiểm tra đơn vị (V, A, Ω, W) và đảm bảo hai đầu vào của chế độ đã chọn thực sự biết được. Giá trị 0 hoặc âm không hợp lệ với điện trở/công suất vật lý lý tưởng.
Định luật Ohm nối V, I, R, P điện. Đổi mã lực chuyển đơn vị công suất cơ/điện (hp, kW, PS) mà không cần mạch.
Không. Kết quả là giá trị lý tưởng. Điện trở 5% hoặc 1% sẽ lệch quanh số lý thuyết.
Chế độ “Điện trở & công suất”: V = √(P × R) và I = √(P ÷ R).
Tài liệu tham khảo
- NIST SP 811 — SI units for electromagnetism Định nghĩa đơn vị volt, ampere, ohm, watt.
- TCVN / tiêu chuẩn điện Việt Nam (khung chung) Khung tiêu chuẩn lắp đặt và an toàn điện trong nước.