Mengsel- en verdunningscalculator
Kies wat je wilt weten: hoeveel voorraadoplossing nodig is, de concentratie na verdunnen, het eindvolume of de uitkomst van twee gemengde oplossingen. Gebruik overal dezelfde volume-eenheid.
Berekenen
Berekenen
Resultaat
De formule
Bij een eenvoudige verdunning bevat het verdunningsmiddel geen opgeloste stof en geldt C₁ × V₁ = C₂ × V₂. Het benodigde voorraadvolume is V₁ = C₂V₂ / C₁ en het verdunningsvolume V₂ − V₁. Voor twee oplossingen geldt het volumegewogen gemiddelde C_f = (C_aV_a + C_bV_b) / (V_a + V_b).
Uitgewerkt voorbeeld
- Voorraadoplossing 10 %, gewenst 2 %, te maken volume 500 mL
- V₁ = C₂ × V₂ ÷ C₁ = 2 × 500 ÷ 10 = 100 mL voorraadoplossing
- Verdunningsmiddel = 500 − 100 = 400 mL
Resultaat: 100 mL voorraadoplossing + 400 mL verdunningsmiddel → 2 %
Zo bereken je een mengsel of verdunning
Selecteer de gezochte waarde en voer concentraties met dezelfde grondslag in, zoals % v/v, % m/m of % m/v. De calculator herschikt de formule en toont de tussenstappen.
De verdunningsformule C₁V₁ = C₂V₂
C₁ en V₁ zijn concentratie en volume van de voorraadoplossing; C₂ en V₂ horen bij de verdunde oplossing en het totale volume. Het product staat voor de hoeveelheid opgeloste stof in procent-volume-eenheden.
Bevat het verdunningsmiddel geen opgeloste stof, dan is het benodigde volume V₂ − V₁. Vanuit een bekend voorraadvolume volgt V₂ = C₁V₁ / C₂.
Twee oplossingen mengen
Als beide oplossingen opgeloste stof bevatten, tel je de hoeveelheden op en deel je door het totale volume. Zo geven 200 mL van 40 % en 300 mL van 10 % idealiter 500 mL van 22 %.
Gebruik dezelfde procentbasis
Combineer volumeprocenten niet rechtstreeks met massaprocenten. Alcoholpercentage, molariteit en normaliteit zijn anders gedefinieerd en kunnen dichtheidsgegevens vereisen.
Aannames en beperkingen
De berekening neemt aan dat volumes optelbaar zijn. Ze corrigeert niet voor dichtheid, volumecontractie, mengwarmte, chemische reacties of verdunningsreeksen met meerdere stappen.
Interessante feiten
C₁V₁ = C₂V₂ is behoud van opgeloste stof
De formule geldt als het verdunningsmiddel geen doelstof toevoegt en de volumes optelbaar zijn. Ze wordt gebruikt in laboratoria, waterbehandeling en technische doseerinstructies.
Alcohol staat in Nederland op het etiket als % vol.
Dit is het volumepercentage alcohol in de drank. Water en ethanol kunnen bij mengen iets krimpen, zodat een ideale volumeberekening voor sterke drank een benadering blijft.
Verdunningsfactoren in een reeks vermenigvuldigen
Een verdunning van 1:10 gevolgd door nogmaals 1:10 is samen 1:100. Elke laboratoriumstap moet wel afzonderlijk worden afgemeten.
Een mengconcentratie is volumegewogen
Gelijke volumes van 10 % en 50 % leveren 30 %, maar 100 mL van 10 % plus 400 mL van 50 % levert 42 %. Een gewoon gemiddelde werkt alleen bij gelijke volumes.
Veelgestelde vragen
Ken je beginconcentratie, voorraadvolume en eindvolume, gebruik dan C₂ = C₁ × V₁ / V₂. Voor het benodigde voorraadvolume geldt V₁ = C₂ × V₂ / C₁.
De formule zegt dat de hoeveelheid opgeloste stof gelijk blijft wanneer je een vloeistof zonder die stof toevoegt. Met drie bekende waarden bereken je de vierde.
Bereken eerst het voorraadvolume en trek dit van het gewenste eindvolume af. Voor 500 mL van 2 % uit 10 % heb je 100 mL voorraadoplossing en 400 mL water nodig.
Kies ‘Twee oplossingen mengen’ en vul van beide het percentage en volume in. De calculator gebruikt C_f = (C_aV_a + C_bV_b) / (V_a + V_b).
Nee. Verdunningsmiddel verlaagt de concentratie. Verhogen kan alleen door oplosmiddel te verwijderen, stof toe te voegen of een sterkere voorraadoplossing te gebruiken.
Ja, zolang alle volumes binnen één berekening dezelfde eenheid hebben. Kies mL, L, fl oz of gal zodat de labels bij je gegevens passen.
Die wordt vaak geschreven als V₂/V₁ of C₁/C₂. Van 10 % naar 2 % is factor 5: één deel voorraadoplossing en vier delen verdunningsmiddel.
Ja, voor ideale procentrecepten als het verdunningsmiddel 0 % werkzame stof bevat. Volg altijd het etiket en veiligheidsinformatieblad; gevaarlijke combinaties worden niet gecontroleerd.
Bronnen
- NIST-gids voor het SI — Volume en concentratie SI-eenheden en samenhangende groothedenalgebra.
- IUPAC Gold Book — Dilution Formele chemische definitie van verdunning.
- CDC — Bleekmiddel veilig verdunnen Praktische aanwijzingen voor het veilig maken van huishoudelijke bleekmiddelverdunningen.